Ep je počeo – Prikaz romana „Duge noći i crne zastave“ Dejana Stojiljkovića

Napetog ritma naracije, jednostavnih, vrlo ubjedljivih rečenica i maštovitog jezika, filmične atmosfere, nabijen žestokom akcijom uz znatno poboljšanje karakterizacije likova i njihove interakcije u odnosu na autorov prvi roman, „Duge noći i crne zastave“, osim što se čita u jednom dahu od početka do kraja, jasno svjedoči o spisateljskom napretku svog autora.

Pozicija u kojoj se našao Dejan Stojiljković, nakon što mu je prvi roman u književnoj karijeri „Konstatinovo raskršće“ (2009, „Laguna“), postao jedan od najvećih bestselera napisanih na srpskom jeziku u novom milenijumu (40 hiljada prodatih primjeraka), uz mahom pozitivne kritike i uz nekoliko vrlo važnih zanatskih priznanja, nije bila nimalo lagodna. Sindrom poznat kao fenomen „druge knjige“, „drugog albuma“, „drugog filma“... slomio je mnoge perspektivne karijere u modernoj umjetnosti. Veliki uspjeh i velika očekivanja, često postanu preveliko opterećenje za njihovog protagonistu. Sudeći po njegovom drugom romanu „Duge noći i crne zastave“ (2012, „Laguna“) Dejan Stojiljković je taj problem/izazov riješio na najbolji mogući način. Napisao je bolji roman od prvenca.

Držeći se onog što mu najbolje leži a to je kombinovanje žanrovske literature bez predrasuda (uz evidentno i pohvalno smanjivanje pretenzija prema mejnstrimu) Stojiljković je u „Dugim noćima...“ ponovo u vodama multižanrovskog romana, ukrštajući ovaj put istorijski roman, avanturistički roman i fantastiku uz obilje referenci na druge vidove pop-kulture od stripa preko filma do muzike. Za razliku od prvenca čija radnja je najvećim dijelom smještena u Drugi svjetski rat, radnja novog romana odlazi još dublje u našu istoriju, tačnije rečeno u srednjovjekovnu Srbiju (1386. g.) u periodu neposredno prije bitke na Kosovu.

Gradeći zaplet romana oko krađe tajanstvenog kovčega/relikvije (pisac koristi izraz kivot) iz jednog srpskog manastira, bande turskih pljačkaša i potrage koju za njim sprovodi trojka srpskih vitezova Ivan Kosnačić, Milan Toplica i Miloš Obilić po naređenju kneza Lazara Hrebljanović a, pisac postepeno proširuje priču. Uvodeći s jedne strane u radnju istorijske elemente (sukob srpske države i rastućeg Osmanlijskog carstva, stvarne istorijske ličnosti i lokacije...) a s druge elemente fantastike (okultni redovi, vilinska bića, tajna viteška društva) on polako ali sigurno dolazi do ključnog motiva svog djela, šireg sukoba snaga dobra i zla unutar sukoba dvije srednjovjekovne civilizacije. Motiv koji djeluje prilično ambiciozno u sažetom prepričavanju, ali unutar samog romana njegov autor više nego upečatljivo demonstrira da ima sasvim dovoljno talenta, znanja i volje da se s tim ambicijama izbori na pravi način. Vješto koristeći značaj i širu prepoznatljivost tog istorijskog perioda unutar kolektivne nacionalne mitološko-epske svijesti, što je naravno u startu značilo bolju komunikaciju sa publikom, Stojiljković hrabro kombinuje istorijske činjenice i fantastiku (dosta manje naglašenu nego u „Raskršću“) da stvori uzbudljivu priču, koja nudi vrlo zanimljiv i osvježavajući pristup ovoj tematici u odnosu na neka druga djela koja su se njom bavila ranije.

Napetog ritma naracije, jednostavnih, vrlo ubjedljivih rečenica i maštovitog jezika, filmične atmosfere, nabijen žestokom akcijom uz znatno poboljšanje karakterizacije likova i njihove interakcije u odnosu na autorov prvi roman, „Duge noći i crne zastave“, osim što se čita u jednom dahu od početka do kraja, jasno svjedoči o spisateljskom napretku svog autora. Uticaji žanrovskih veličina poput Džordž a R. R. Martina, Roberta. E. Hauarda, Stivena Kinga, Nila Gejmena..., lijepo su uklopljeni u lični autorski stil, koji bez obzira na raznovrsnost izvora iz kojih crpi inspiraciju (pop-kultura, istorija, religija, okultizam, misticizam,...) djeluje sve ubjedljivije postajući prepoznatljiv po svojoj originalnosti unutar srpske književne scene. Određena nedovršenost u zatvaranju glavnih tokova priče i nekoliko hronoloških skokova unatrag u okviru radnje romana nije plod slučajnosti nego autorove želje da ovaj roman bude samo početak petodijelnog serijala (nakon ovog romana, Stojiljković ima ambiciju da napiše još četiri romana u tom ciklusu: „Olujni bedem“, „Učitelj mačevanja“, „Carstvo nebesko“ i „Poslednji Nemanjić“), sasvim u duhu ključnih djela slične žanrovske literature u svijetu. Obogaćen brojnim posvetama više (otvoreni citati na početku svakog od sedam dijelova romana) ili manje naglašenim, (Tolkin, „Joy Division“, „Dilan Dog“..., sakrivenim unutar samog romana) te odličnim ilustracijama-vinjetama našeg (Laktaši) strip autora Milorada Vicanovića Maze, „Duge noći i crne zastave“ su vrlo uzbudljiv i zabavan roman sve boljeg pisca. Rasno žanrovsko djelo koje, osim što će sasvim sigurno naći svoju publiku, jasno svjedoči u korist svog autora te nagovještava da prava iznenađenja od njega tek slijede.

Izvor: Novi Reporter
Autor: Branislav Predojević